ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ? ਮੱਧ ਮਾਰਗ ਦੀ ਕਹਾਣੀ - Punjabi Audio Story - Ranjodh Singh
Host:-
Ranjodh Singh
ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਜਾਤਾ ਦੀ ਖੀਰ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ। ਜਾਣੋ ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵਰਕ-ਲਾਈਫ ਬੈਲੇਂਸ ਅਤੇ ਮੱਧ ਮਾਰਗ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ। Listen free Punjabi audio kahani on Radio Haanji.
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਦੋ ਅੱਤਾਂ (extremes) ਵਿਚਕਾਰ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ—ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੰਨਾ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਦੌੜਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਡੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਰਗਰ ਹੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਨੂੰ "ਮੱਧ ਮਾਰਗ" (The Middle Path) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਕੂਨ, ਠਰੰਮਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਤਾਂ Radio Haanji ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਿਤਾਬ ਕਹਾਣੀ (Kitaab Kahani) ਦਾ ਇਹ ਐਪੀਸੋਡ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਛੂਹੇਗਾ।
ਜਦੋਂ ਗੌਤਮ ਨੇ ਘਰ-ਬਾਰ ਛੱਡਿਆ: ਸੱਚ ਦੀ ਭਾਲ
ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਜਦੋਂ ਗੌਤਮ ਦੀ ਉਮਰ 28-29 ਸਾਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਇਹ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਕਿਉਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਸੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਕਲ ਪਏ।
ਸੱਚ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਗੁਰੂਆਂ ਕੋਲੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਨਾ ਹੋਈ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ। ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਦਿਓਗੇ, ਜਿੰਨਾ ਅੰਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰੋਗੇ, ਓਨਾ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ-ਸੱਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੋਗੇ।
-
ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਕਠਿਨ ਸਾਧਨਾ।
-
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭੋਜਨ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਾਣਾ ਖਾਣਾ।
-
ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਪਿੰਜਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਸੁਜਾਤਾ ਦੀ ਖੀਰ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ
ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸੁਜਾਤਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਉੱਥੋਂ ਲੰਘੀ। ਗੌਤਮ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਜਾਨ-ਲੇਵਾ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਦ੍ਰਵਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਖੀਰ ਲਿਆਂਦੀ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ।
ਗੌਤਮ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਖੀਰ ਨੂੰ ਛਕ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਧਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਪਖੰਡੀ ਸਮਝ ਕੇ ਸਾਥ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹੀ ਉਹ ਪਲ ਸੀ ਜਦੋਂ "ਮੱਧ ਮਾਰਗ" ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ।
ਮੱਧ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ: ਜੇਕਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਹੀ ਨਾ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ? ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭੁੱਖਾ ਮਾਰ ਕੇ ਸੁਕਾਓ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਐਨਾ ਖਾਓ ਕਿ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਹੋਸ਼ ਹੀ ਨਾ ਰਹੇ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ (Enlightenment) ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਬੁੱਧ ਕਹਾਏ।
ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਮਾਰਗ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ
ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਦੁਬਿਧਾ ਵਿੱਚ ਜੀਅ ਰਹੇ ਹਾਂ:
-
ਵਰਕ-ਲਾਈਫ ਬੈਲੇਂਸ: ਕਈ ਲੋਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਪਿੱਛੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਭੱਜਦੇ ਹਨ, ਕਰਜ਼ੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਹਾਲਤਾਂ ਗ਼ਲਤ ਹਨ।
-
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਸੰਜਮ: ਬੇਹਿਸਾਬ ਰੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਸਾਡੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਖੋਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਸਮਾਂ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
-
ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ: ਜਿਮ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜਾ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾਉਣਾ ਜਾਂ ਕਰੈਸ਼ ਡਾਈਟਾਂ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਨਾ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ। ਘਰ ਦਾ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਸਰਤ ਹੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ Notebook Podcast ਅਤੇ Des Punjab Ki Gal Kiche ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣੋ।
Frequently Asked Questions
ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਮੱਧ ਮਾਰਗ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?
ਸੁਜਾਤਾ ਕੌਣ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ?
Radio Haanji ਉੱਤੇ 'ਕਿਤਾਬ ਕਹਾਣੀ' ਪੋਡਕਾਸਟ ਕਿੱਥੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕੀ ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ ਦੇ ਪੋਡਕਾਸਟ ਸਪੌਟੀਫਾਈ ਅਤੇ ਐਪਲ ਪੋਡਕਾਸਟ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ?
ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਲਾਗੂ ਕਰੀਏ?
What's Your Reaction?
