ਕ੍ਰੈਟਮ ਤੋਂ ਨਿਕੋਟੀਨ ਪਾਊਚ ਤੱਕ - ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਅਰਬ ਤੱਕ ਬੈਨ ਨਸ਼ੇ - Gautam Kapil

ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਸਾਡੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹੀ ਨੇਕਨੀਅਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ 1674 AM ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'The Insight Report' ਵਿੱਚ ਹੋਸਟ ਗੌਤਮ ਕਪਿਲ ਨੇ ਕ੍ਰੈਟਮ ਤੋਂ ਨਿਕੋਟੀਨ ਪਾਊਚ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਾਧਾਰਨ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਪੈਕੇਟ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਜਾਂ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬੇਹੱਦ ਸਖ਼ਤ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਕਾਨੂੰਨਾਂ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾ ਰਹੇ ਕ੍ਰੈਟਮ ਵਰਗੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਤੱਥ-ਅਧਾਰਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ, ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਥੈਰਾਪਿਊਟਿਕ ਗੁਡਜ਼ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (TGA) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਫ਼ਰ ਵੇਲੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕਿੰਨੀ ਅਹਿਮ ਹੈ।

Where to Listen

ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'The Insight Report' ਦਾ ਇਹ ਐਪੀਸੋਡ ਹੋਸਟ ਗੌਤਮ ਕਪਿਲ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਸੁਣਨ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਲਿੰਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ:

• Spotify 'ਤੇ ਸੁਣੋ

• Apple Podcasts 'ਤੇ ਸੁਣੋ

• Download Radio Haanji App

Episode Highlights

• ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ: ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਕਰਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪੈਕੇਟ ਲੈਣਾ ਕਿਵੇਂ ਭਾਰੀ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦਗੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।

• ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਚੈਕਿੰਗ: ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ TGA ਅਤੇ Smartraveller ਪੋਰਟਲ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ, ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਜ਼ੁਕਾਮ, ADHD ਜਾਂ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਕਈ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

• ਕ੍ਰੈਟਮ (Kratom) ਦਾ ਸੰਕਟ: ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਕ੍ਰੈਟਮ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ 2005 ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਨ ਹੈ।

• ਨਿਕੋਟੀਨ ਪਾਊਚ (White Snus) 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ: ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ 24 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੋਂ ਨਿੱਜੀ ਆਯਾਤ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਰੋਕ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਲੈਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ 150 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਨਿਕੋਟੀਨ ਵਾਲੇ ਪਾਊਚਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ।

• ਹਿੱਪੀ ਕਲਚਰ ਤੋਂ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਆਮਦ: 1960ਵਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਪੀ ਟ੍ਰੇਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਆਈਸ, ਜ਼ੌਂਬੀ ਡਰੱਗ (Xylazine) ਅਤੇ ਕਾਮਿਨੀ ਵਰਗੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ।

ਕੀ ਦੂਜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਨਸ਼ਾ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?

ਹਾਂ, ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਿਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਅਤੇ ਓਵਰ-ਦ-ਕਾਊਂਟਰ ਦਵਾਈਆਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਸ਼ਾ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜ਼ੁਕਾਮ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੂਡੋਫੈਡਰੀਨ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਨ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੋਡੀਨ ਅਤੇ ਏਡੀਐੱਚਡੀ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਖਾੜੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਲਿਜਾਣ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝਣਾ ਹੈ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਪਰਚੀ 'ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਰੀਟਾਲਿਨ (Ritalin) ਜਾਂ ਵੈਲੀਅਮ (Diazepam) ਵਰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE) ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪਦਾਰਥਾਂ (Psychotropic substances) ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਯਾਤਰੀ ਬਿਨਾਂ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਪੂਰਵ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਆਪਣੇ ਬੈਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਹੀ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹੇਠ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ Smartraveller ਅਤੇ TGA ਸਪਸ਼ਟ ਹਦਾਇਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਬੰਧਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਤਾਵਾਸ ਤੋਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਵਿਸਥਾਰਤ ਮੈਡੀਕਲ ਪੱਤਰ ਲਿਖਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਪੈਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਅਣਚਾਹੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਝਮੇਲੇ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਕ੍ਰੈਟਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਬੈਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਕ੍ਰੈਟਮ (Kratom) ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਫੀਮ (Opioid) ਵਰਗੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਸਾਹ ਰੁਕਣ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2020 ਤੋਂ 2022 ਦਰਮਿਆਨ 44 ਰਾਜਾਂ ਅੰਦਰ 4,100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਕ੍ਰੈਟਮ ਕਾਰਨ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਈ ਗੈਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸੁਵਿਧਾ ਸਟੋਰਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰਬਲ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਜਾਂ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੀ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 11 ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਫੈਡਰਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੰਕਟ ਡੂੰਘਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੇ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਂਪਦਿਆਂ ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਹੀ ਕ੍ਰੈਟਮ ਨੂੰ ਡੀਕ੍ਰਿਮੀਨਲਾਈਜ਼ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੇ ਆਯਾਤ, ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਬਾਰਡਰ ਫੋਰਸ (ABF) ਵੱਲੋਂ ਵਪਾਰਕ ਖੇਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕ੍ਰੈਟਮ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 6 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਖੇਪ ਫੜੀ ਗਈ ਸੀ।

ਕੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਟੀਨ ਪਾਊਚ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਵੇਚਣਾ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਟੀਨ ਪਾਊਚਾਂ (White Snus) ਦੀ ਰਿਟੇਲ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਸਰਵਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਵਿਕਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ 24 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੋਂ ਨਿੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕੋਟੀਨ ਪਾਊਚ ਮੰਗਵਾਉਣ 'ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਨਿਊ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਵੇਚਣ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਨਿਕੋਟੀਨ ਪਾਊਚ ਤੰਬਾਕੂ ਰਹਿਤ ਚਿੱਟੇ ਪਾਊਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਸੂੜਿਆਂ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਡੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪੀਐੱਚ (pH) ਪੱਧਰ ਵਧਾ ਕੇ ਨਿਕੋਟੀਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਮੁਤਾਬਕ ਜਿੱਥੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 16 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਨਿਕੋਟੀਨ ਵੀ ਸਰੀਰ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਬਲੈਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵਿਕ ਰਹੇ ਕਈ ਪਾਊਚਾਂ ਅੰਦਰ 150 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਨਿਕੋਟੀਨ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬੀਬੀਸੀ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅੰਦਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਊਚ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੈਂਸਰ, ਮਸੂੜਿਆਂ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਈ ਸਟੋਰਾਂ 'ਤੇ ਕਾਊਂਟਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਕਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ-ਏ-ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ

ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਚੀਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ-ਏ-ਮੌਤ ਦੇਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੁਲਾਈ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਹੀ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ 116 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 350 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ।

ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹੇਠ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 75 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਸਲਮਾਨ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ 2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਦਰਦਨਾਕ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਮਾਮਲੇ ਸਪਸ਼ਟ ਚਿਤਾਵਨੀ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਨ ਚੁੱਕਣਾ ਕਿਵੇਂ ਅਣਕਿਆਸੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਿੱਪੀ ਟ੍ਰੇਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੱਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਚਾਨਕ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। 1960 ਅਤੇ 70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ 'ਬੀਟਨਿਕਸ' ਅਤੇ 'ਹਿਪੀ ਕਲਚਰ' ਯੂਰਪ, ਈਰਾਨ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਹਿਪੀ ਟ੍ਰੇਲ' ਜਾਂ 'ਹਸ਼ੀਸ਼ ਟ੍ਰੇਲ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਅੰਦਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਚਰਸ ਅਤੇ ਅਫੀਮ ਦੇ ਅੱਡੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ।

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ 1973 ਦੇ ਐਕੁਏਰੀਅਸ ਫੈਸਟੀਵਲ (Nimbin) ਦੌਰਾਨ ਹਿਪੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਨਸ਼ੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਵੈਲਫੇਅਰ (AIHW) ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ ਅੱਜ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 8,000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਕੋਕੀਨ ਅਤੇ 15,000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਮੈਥਾਮਫੇਟਾਮਾਈਨ (ਆਈਸ) ਦੀ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ 'ਜ਼ੌਂਬੀ ਡਰੱਗ' (Xylazine) ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੈਂਟਾਨਿਲ ਅਤੇ ਹੈਰੋਇਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨ ਜਿਊਂਦੀ ਲਾਸ਼ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ 'ਯਾਬਾ' (Yaba) ਅਤੇ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ 'ਕਾਮਿਨੀ' ਵਰਗੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਨੇ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਪੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

Key Takeaways

• ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ 'ਤੇ ਸਜ਼ਾ-ਏ-ਮੌਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 75 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ।

• ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪੈਕੇਟ ਜਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖੋ।

• ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ 24 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੋਂ ਨਿਕੋਟੀਨ ਪਾਊਚਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਆਯਾਤ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਹੈ।

• ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਕ੍ਰੈਟਮ (Kratom) ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2005 ਤੋਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ।

• ਆਮ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੀ ਦਵਾਈ ਸੂਡੋਫੈਡਰੀਨ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਨ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਜਾਂ ਏਡੀਐੱਚਡੀ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਾਲਦੇ ਹਨ ਬਲਕਿ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਗ਼ਲਤ ਕਦਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਮੋੜ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਵਾਪਸੀ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਹੋਰ ਡੂੰਘੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕੇਸ ਅਧਿਐਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'The Insight Report' ਦਾ ਪੂਰਾ ਐਪੀਸੋਡ ਸਪੌਟੀਫਾਈ, ਐਪਲ ਪੋਡਕਾਸਟ ਜਾਂ ਹਾਂਜੀ ਐਪ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਇਸ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।