ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਦੀਆਂ ਅਮਰ ਕਹਾਣੀਆਂ: ਇੱਕ ਰਾਤ ਅਤੇ ਕੌਣ ਦਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਣੇ - Jasmine Kaur

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮਾਨਵੀ ਸੰਵੇਦਨਾ, ਔਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵੇਗ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾ. ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਹ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਦਾ ਇੱਕ ਜਿਉਂਦਾ-ਜਾਗਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਦੁਖਾਂਤ ਤੱਕ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਪਾਠਕ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਚਿਣਗ ਬਾਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੂਹ ਨੂੰ ਰੁਸ਼ਨਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮਿਆਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਡੀਓ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ 'ਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਮਿਲੇਗਾ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੂੜ੍ਹਾ ਕਰੇਗਾ।

ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸ

ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੱਡੀਆਂ-ਪਟੋਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਸਿਆਪੇ ਵਰਗੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਖੇਡਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਜੀਅ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਇਹੋ ਡੂੰਘੀ ਸਾਂਝ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਬਲ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਐਡੀ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ," ਤਾਂ ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਨੇ ਬੜੀ ਦਲੇਰੀ ਤੇ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ:

"ਕਹਾਣੀ ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ।"

ਇਸੇ ਅਡੋਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਦਕਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਜਗਤ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਾਸਟਰਪੀਸ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਹਾਣੀ ਕਦੇ ਵੀ 'ਸਵੈ' (ਆਪਣੇ) ਜਾਂ 'ਪਰ' (ਦੂਜੇ) ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ 'ਸਵੈ' ਦੇ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਮੋਹ-ਭਿੱਜੇ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਰਾਤ: ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਅਨਿਆਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਰਦ, ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਵਰਗੀ ਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਅਧੂਰੇ ਪਰ ਅਮਰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਭਾਵੁਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ।

ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਦ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ੁਲਮ

ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ 'ਸਮੀ' ਆਪਣੇ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦਾ ਗੁਬਾਰ ਕੱਢਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਖਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਹੀ ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਰਾਤ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਪਤੀ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਰਹਿਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਸੱਸ ਉਸਨੂੰ "ਡੈਣ", "ਕੁਲੱਖਣੀ" ਅਤੇ "ਪੁੱਠ-ਪੈਰੀ" ਵਰਗੇ ਅਸਹਿਣਯੋਗ ਤਾਅਨੇ ਮਾਰ ਕੇ ਭੰਡਦੀ ਹੈ।

ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੋਰ ਵੀ ਨਰਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਦਿਉਰ ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕੁੱਟਦਾ-ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, "ਵੀਰ, ਸਮੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੀਂ," ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਕਥਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਮਮਤਾ ਦਾ ਜਾਗਣਾ

ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਦਿਉਰ ਸਮੀ 'ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਸ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਤਰਸ ਜਾਗ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਿਉਂਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦਿਆਂ ਆਖਦੀ ਹੈ:

"ਨਿਜ ਹੋਣਿਆ, ਗਊ ਤੇ ਤੀਵੀਂ ਦਾ ਕੀ ਮਾਰਨਾ ਹੋਇਆ... ਜੇ ਉਹ ਜਿਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਹਨੂੰ ਪੰਗ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗਣ ਦੇਣੀ।"

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਸਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨੈਣ-ਨਕਸ਼ ਧੁੰਦਲੇ ਯਾਦ ਹਨ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਰਾਤ ਅੱਜ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕਮਾਤਰ ਸਹਾਰਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਵੁਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਿਤਾਬ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਕੌਣ ਦਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਣੇ: ਖਾਮੋਸ਼ੀ, ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ

ਇਹ ਕਹਾਣੀ 'ਵੀਰਾਂ' ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਸੰਜਮੀ, ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਸੀਮ ਤਿਆਗ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਅਤੀਤ ਦਾ ਸਦਮਾ ਅਤੇ ਹਰਜੀਤ ਦੀ ਆਮਦ

ਵੀਰਾਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ ਦੇ ਚਮਕਾਰੇ (ਬਾਜ਼ਾਰ, ਸਿਨੇਮਾ) ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਰਾਤ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਸਮਾਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਨਹਿਸ਼" ਕਹਿ ਕੇ ਡੋਲੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਮੋੜ ਦਿੱਤੀ।

ਪਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਦੋਂ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ 'ਹਰਜੀਤ' ਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਖਸ ਦੀ ਆਮਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰਜੀਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਦੀ ਰੀਝ ਅਤੇ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਮੁੜ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੇ ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਮੋੜ ਅਤੇ ਸਰਵਉੱਚ ਤਿਆਗ

ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੂਫ਼ਾਨ ਉਦੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਰਜੀਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਖੂਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀਰਾਂ ਹਰਜੀਤ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਕਾਤਲ ਹਰਜੀਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਪਤੀ (ਜਵਾਈ) ਹੈ। ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦਾ ਸੁਹਾਗ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹਰਜੀਤ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹਰਜੀਤ ਦੀ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀਰਾਂ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਤਲ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਹਰਜੀਤ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੋਰੀ ਕੀਤੇ ਹਰਜੀਤ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਨਾਪ, ਉਸਦੀ ਟਾਈ ਅਤੇ ਪੈਨ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਦੁਖਾਂਤਕ ਅੰਤ

ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਸਦਕਾ ਹਰਜੀਤ ਬਰੀ ਤਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੀਰਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗਵਾਹੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਜਿਊਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਖ਼ਤ ਛੱਡ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਭਾਵੁਕ ਹੋਇਆ ਹਰਜੀਤ ਉਸਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀਰਾਂ ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਸ ਅਨਮੋਲ ਵਿਰਸੇ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨੇੜਿਓਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਕੀ ਗੱਲ ਕੀਚੇਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQs)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1: ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਇੱਕ ਰਾਤ' ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਕੀ ਹੈ?0

ਉੱਤਰ: 'ਇੱਕ ਰਾਤ' ਕਹਾਣੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਦਰਦ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ੁਲਮ, ਸੱਸ-ਦਿਉਰ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰਵੱਈਏ ਅਤੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੇ ਅਮਰ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2: 'ਕੌਣ ਦਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਣੇ' ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀ?

ਉੱਤਰ: ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਹਰਜੀਤ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਹਰਜੀਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਮੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3: ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਵੈ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ?

ਉੱਤਰ: ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹਾਣੀ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ (ਸਵੈ) ਜਾਂ ਦੂਜੇ (ਪਰ) ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ 'ਸਵੈ' ਦਾ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੋਹ-ਭਿੱਜਿਆ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4: ਅਸੀਂ ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ 'ਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਿੱਥੇ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

ਉੱਤਰ: ਤੁਸੀਂ ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ haanji.com.au ਜਾਂ ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ ਐਪ (iOS ਅਤੇ Android) 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ 'ਕਿਤਾਬ ਕਹਾਣੀ' ਅਤੇ 'ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ' ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪੋਡਕਾਸਟ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।