ਕੁੱਲੂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੁਸਹਿਰਾ, ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ - Gautam Kapil & Pritam Singh Rupal
Host:-
Gautam Kapil
Pritam Singh Rupal
ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਚੈ' ਵਿੱਚ ਹੋਸਟ Gautam Kapil ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ Pritam Singh Rupal ਨਾਲ ਕੁੱਲੂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੁਸਹਿਰੇ, ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।
ਸੁਣੋ ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ: haanji.com.au
ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ (iOS & Android): Download App
Spotify: Radio Haanji on Spotify
Apple Podcasts: Radio Haanji on Apple Podcasts
ਸੁਰਖੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ: ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿਜੇ ਦਸਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਸਾੜ ਕੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੁੱਲੂ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ 1674 AM ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਚੈ' ਵਿੱਚ ਹੋਸਟ Gautam Kapil ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ Pritam Singh Rupal ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੇਲੇ ਦੀ ਪਰਤਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਰੂਪਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁੱਲੂ ਦਾ ਦੁਸਹਿਰਾ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦਸਵੀਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅਸਲ ਮੇਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਅਯੁੱਧਿਆ ਤੋਂ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਮਿੱਥ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਹ ਰਵਾਇਤ ਅੱਜ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਤਸਵ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਪਰਵਾਸੀਆਂ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਕੁੱਲੂ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ 1966 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ 1963 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਟਰਾਈਬਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਧੁਰਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਦੇਵਤੇ ਪਾਲਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਗੌਤਮ ਕਪਿਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਰੂਪਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ
- ਕੁੱਲੂ ਦਾ ਦੁਸਹਿਰਾ ਵਿਜੇ ਦਸਮੀ ਯਾਨੀ ਦਸਵੀਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਰਾਵਣ ਦਹਿਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੇਲਾ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਅਯੁੱਧਿਆ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਲਿਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਇਆ।
- ਕੁੱਲੂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਈ ਪੜーਵ ਦੇਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
- ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਢਾਈ ਸੌ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸੌ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਾਲਕੀਆਂ ਨਾਲ ਢਾਲਪੁਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਨੌਰਥ ਜੋਨ ਕਲਚਰ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁੱਲੂ ਦੇ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦੀ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਕੀ ਵੱਖਰਤਾ ਹੈ?
ਕੁੱਲੂ ਦਾ ਦੁਸਹਿਰਾ ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਗਵਾਨ ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੀ ਦਸਵੀਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਭਰ ਤੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੰਧ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੁੱਲੂ ਖੇਤਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਰਿਆਸਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1966 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਢਾਂਚਾ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ 1674 AM ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਫੀਡਬੈਕ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਨੰਬਰ 0472641674 ਉੱਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ ਦੀ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਡਾਊਨलोड ਕਰੋ ਅਤੇ ਹਰ ਅਪਡੇਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ।
Frequently Asked Questions
ਕੁੱਲੂ ਦਾ ਦੁਸਹਿਰਾ ਕਿਉਂ ਵਿਲੱਖਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਕੁੱਲੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੰਧ ਹੈ?
ਇਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਕੁੱਲੂ ਦੇ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ?
What's Your Reaction?
