ਅੱਜ ਹਨ ਅਮਰੀਕੀ ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ: ਕਿਵੇਂ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗੀ ਟਰੰਪ ਦੀ ਕਿਸਮਤ? - The Insight Report - Gautam Kapil

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹੌਲ ਕਾਫ਼ੀ ਗਰਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਥੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਯਾਨੀ ਯੂ.ਐੱਸ. ਮਿਡਟਰਮ ਇਲੈਕਸ਼ਨਜ਼ (US Midterm Elections) ਉੱਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਪਰ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਜ਼ਰੂਰ ਤੈਅ ਕਰਨਗੀਆਂ।

ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਾਨੀ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਮਿਡਟਰਮ' ਚੋਣਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1790 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ (ਚੈਕਸ ਐਂਡ ਬੈਲੰਸ) ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਆਪਣੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾ ਚਲਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਚੋਣਾਂ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਉੱਤੇ ਜਨਤਾ ਦਾ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਰੈਫਰੈਂਡਮ) ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਲੋਕ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਕੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਦੇ ਹਨ।

ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਸਦ (ਕਾਂਗਰਸ) ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਚੋਣ ਗਣਿਤ

ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਸਦ, ਜਿਸਨੂੰ ਯੂ.ਐੱਸ. ਕਾਂਗਰਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਦੋ ਸਦਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:

• ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ (ਹਾਊਸ ਆਫ ਰਿਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵਜ਼): ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 435 ਸੀਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸਾਰੀਆਂ 435 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਬਜਟ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਮਤ ਲਈ 218 ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

• ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ (ਸੈਨੇਟ): ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 100 ਸੀਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 50 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ 2-2 ਸੈਨੇਟਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ (ਲਗਭਗ 33 ਤੋਂ 35) ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਗਭਗ 36 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਵੀ ਅੱਜ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰ ਆਪਣੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਰਗੇ ਅਹਿਮ ਮਸਲਿਆਂ 'ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਐਂਟੀ-ਇਨਕੰਬੈਂਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਅਮਰੀਕੀ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਦੇ ਰੋਹ (ਐਂਟੀ-ਇਨਕੰਬੈਂਸੀ) ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ:

• 2010 ਵਿੱਚ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ 63 ਸੀਟਾਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।

• 2014 ਵਿੱਚ ਰਿਪਬਲਿਕਨਾਂ ਨੇ ਸੈਨੇਟ 'ਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

• 2018 ਵਿੱਚ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਹਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਸ ਨੇ 40 ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਲੀਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।

• 2022 ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਾਈਡਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।

ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਬਚਾਉਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਚਿਹਰੇ

ਇਸ ਵਾਰ ਦੀਆਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਖ਼ਾਸ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ:

• ਰੋ ਖੰਨਾ: ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ 17ਵੇਂ ਕਾਂਗਰੈਸ਼ਨਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਟੈਰਿਫ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਆਲੋਚਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਰਿਤੇਸ਼ ਟੰਡਨ ਹਨ।

• ਪ੍ਰਮੀਲਾ ਜੈਪਾਲ: ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ 7ਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਪ੍ਰਮੀਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿਲਾ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਜਰਤਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੈਰਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

• ਅਮੀ ਬੇਰਾ: ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹਿ ਕੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੂਟਨੀਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

• ਸੁਹਾਸ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ: ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ 10ਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

• ਵਿਵੇਕ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ: ਓਹੀਓ ਤੋਂ ਉੱਭਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਜੋ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਿਆਸੀ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

• ਅਮੀਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਪੀਆ ਡਾਂਡੀਆ: ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਅਤੇ ਫਲੋਰੀਡਾ ਤੋਂ ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਹ ਆਗੂ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਅਮਰੀਕੀ ਵੋਟਰ ਇਸ ਵਾਰ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਆਰਥਿਕਤਾ, ਜੀਵਨ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜੰਗਾਂ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵੋਟ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ:

• ਭਾਰਤ-ਅਮਰੀਕਾ ਸੰਬੰਧ: ਜੇਕਰ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਟੈਰਿਫ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤੀ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਪਾਰ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ।

• ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਔਕਸ (AUKUS) ਸਮਝੌਤਾ: ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ 368 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਫੰਡਿੰਗ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਦਨ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਸੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਗੁਆ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਬਜਟ ਪਾਸ ਕਰਵਾਉਣੇ ਬੇਹੱਦ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਰੁੱਖ ਤੈਅ ਕਰਨਗੀਆਂ।