ਦੋ ਬੇੜੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਰ - Sandeep Sidhu - Punjabi Kahani - Radio Haanji
ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਪਿੱਛੇ' ਦੇ ਪਛਤਾਵੇ ਅਤੇ 'ਅੱਗੇ' ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਅੱਜ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਦੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਉਂਦੇ ਨਹੀਂ
ਕੰਵਲ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਚੁੱਪ ਪਸਰੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਬਾਹਰੋਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗਾ ਸੀ—ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪਾਸ਼ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ, ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜੋ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਬੋਲ 'ਤੇ ਜਾਨ ਵਾਰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਕੰਵਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ 'ਖ਼ਲਾਅ' ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਦੌਲਤ ਭਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਇਨਸਾਨ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਪੈਰ ਤਾਂ 'ਅੱਜ' ਵਿੱਚ ਸਨ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਉਸਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਪੰਡ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਸੋਚਦਾ, "ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਹੁੰਦੇ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਚਾਹ ਦਾ ਸੁਆਦ ਹੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ।" ਉਹ ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੋਲਦਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਅੱਜ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਫਿੱਕੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ। ਉਹ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਤੰਗੀਆਂ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਸੁਖਦ ਅਹਿਸਾਸ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਜੋ ਹੁਣ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ। ਪਛਤਾਵਾ ਉਸਦੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਲ਼ਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਮੌਕੇ ਗੁਆ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਡਰ ਨੇ ਇੰਝ ਜਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬੋਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟ ਦੇਖਦਾ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ— "ਜੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਮੰਦੀ ਆ ਗਈ ਤਾਂ? ਜੇ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਇਸ ਮੁਕਾਮ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕੇ ਤਾਂ? ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਲੱਗ ਗਈ ਜਿਸਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ?" ਉਸਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਇਹਨਾਂ 'ਜੇ' ਅਤੇ 'ਤਾਂ' ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੀ।
ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ ਕੰਵਲ ਆਪਣੇ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਸਿਮਰਨ, ਚਾਹ ਦੀ ਟ੍ਰੇ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। ਛੋਟਾ ਬੇਟਾ ਕੋਲ ਹੀ ਘਾਹ 'ਤੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹਾਸੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਾਰੇ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਨਰਮ ਧੁੱਪ ਕੰਵਲ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਿਮਰਨ ਨੇ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕੰਵਲ ਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਦੇਖੋ ਨਾ, ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਬੇਟਾ ਕਿੰਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਕਿੰਨੇ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਆਪਾਂ ਇੰਝ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਪਲ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਤਾਂ ਕਰਕੇ ਦੇਖੋ, ਅੱਜ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿੰਨਾ ਪੂਰਾ-ਪੂਰਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।"
ਕੰਵਲ ਨੇ ਚਾਹ ਦਾ ਸਿੱਪ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਉਸਦੇ ਹਾਸੇ ਦਾ ਅਨੰਦ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ— "ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਬੈਠੇਗਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਵਕਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ? ਮੈਂ ਉਹ ਦਿਨ ਕਿਉਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤੇ?"
ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੰਵਲ ਉੱਥੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ 'ਅੱਜ' ਦੇ ਉਸ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਪੁਲ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬੀਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀ ਧੁੰਦ। ਉਹ ਪੁਲ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ਼ ਦੋਵਾਂ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਦੇਖ-ਦੇਖ ਕੇ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਮਾਨਸਿਕ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੈਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਡਰ ਬੈਠ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਕੁਝ ਮਾੜਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" ਇੱਕ ਰਾਤ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਗਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ 'ਭਵਿੱਖ' ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ 'ਅੱਜ' ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।
ਜਦੋਂ ਸਸਕਾਰ 'ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਇਹੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ— "ਕਿੰਨਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ ਕੰਵਲ, ਰੱਬ ਨੇ ਹਰ ਸੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਫ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਰੱਬ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਬੰਦੇ ਜਲਦੀ ਚਾਹੀਦੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।"
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕੰਵਲ ਕਦੇ ਸੁਖੀ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਤਾਂ ਉਸ ਪਿਆਸੇ ਵਰਗਾ ਸੀ ਜੋ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਸੋਚ-ਸੋਚ ਕੇ ਪਿਆਸਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਪਿੱਛੇ ਜੋ ਪਾਣੀ ਲੰਘ ਗਿਆ ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਜੋ ਪਾਣੀ ਆਵੇਗਾ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕੌੜਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ। 'ਅੱਜ' ਦੀ ਵਗਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਘੁੱਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭਰੀ।
What's Your Reaction?
