ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ (Anxiety) ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ: ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਦੇ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕੇ | Radio Haanji
ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਡਰ ਜਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ (Anxiety) ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪੈਨਿਕ ਅਟੈਕ ਦੌਰਾਨ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕੇ
ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ (Anxiety) ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ: ਜਦੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਦਿਲ ਡਰਨ ਲੱਗੇ
ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਤੂਫ਼ਾਨ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੱਥ-ਪੈਰ ਠੰਢੇ ਪੈਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਡਰ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।"
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਮਾੜਾ ਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਡਰ ਇੰਨਾ ਅਸਲੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦਾ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਅਸੀਂ 'ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ' (Anxiety) ਜਾਂ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 'ਘਬਰਾਹਟ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 'ਫਿਕਰ' ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਫਿਕਰ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? (Causes of Anxiety)
ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘਬਰਾਹਟ ਆਉਂਦੀ ਕਿੱਥੋਂ ਹੈ? ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਹੋਵੇ (ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ), ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭੱਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਇੱਕ 'ਗਲਤ ਅਲਾਰਮ' ਵਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਖਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ "ਜੇ ਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ?" (What if?) ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
-
"ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ?"
-
"ਜੇ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾ ਰਹੇ ਤਾਂ?"
-
"ਜੇ ਮੇਰੀ ਨੌਕਰੀ ਚਲੀ ਗਈ ਤਾਂ?"
ਅਸੀਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅੱਜ ਦੇ ਸਕੂਨ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੇ ਆਉਣੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੀ ਕਰੀਏ? (Practical Tips)
ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੌਰਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖੁਦ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ "ਮੈਨੂੰ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ", ਪਰ ਜਿੰਨਾ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਓਨਾ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਲਾਜ ਹੈ— 'ਕਬੂਲ ਕਰਨਾ'। ਜਦੋਂ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕੋ:
-
ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ: ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਰੁਕੋ ਅਤੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਕਹੋ— "ਠੀਕ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ, ਕੋਈ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ।"
-
ਗਰਾਊਂਡਿੰਗ ਤਕਨੀਕ: ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਟਿਕਾਓ, ਲੰਬੇ ਸਾਹ ਲਵੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਵਰਤਮਾਨ' (Present) ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ।
-
5-4-3-2-1 ਵਿਧੀ: ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਖੋ, ਚਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ, ਤਿੰਨ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ "ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਾਂ।"
ਤੁਸੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ
ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ (Sensitive) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਜਲਦੀ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੋਸੋ ਨਾ। ਇਹ ਕੋਈ ਪਾਗਲਪਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਬੱਸ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਓਵਰ-ਹੀਟ ਹੋਣਾ ਹੈ।
"ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਡਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ। ਭਰੋਸਾ ਰੱਖੋ, ਇਹ ਵਕਤ ਵੀ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਡਰ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ।"
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਲੇਖ ਚੰਗਾ ਲੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਾਨਸਿਕ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਐਂਜ਼ਾਇਟੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਸ਼ੇਅਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
What's Your Reaction?
