ਜਾਣੋ ਸਾਚਾ ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ ਦਿਵਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸਾਖੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਦੀ ਅਰਦਾਸ।
ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਵਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਰੱਖੜ ਪੁੰਨਿਆ ਦਾ ਮੇਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਿਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਈ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਜੀ ਨੇ ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ 'ਸਾਚਾ ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ' ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਬਸੈ ਗ੍ਰਾਮ ਬਕਾਲੇ
ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਨਾਨਕਾ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਸਮੇਤ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿਖੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ।
ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਅੱਠਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਚੇਚਕ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਇਸ ਰੋਗ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਅਗਲੀ ਗੁਰਿਆਈ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ—"ਬਾਬਾ ਬਸੈ ਗ੍ਰਾਮ ਬਕਾਲੇ"। ਇਸ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦਾ ਭਾਵ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿਖੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਵੱਲ ਸੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ (ਬਾਬਾ) ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
22 ਮੰਜੀਆਂ ਦਾ ਪਖੰਡ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਦੀ ਅਰਦਾਸ
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦਿਆਂ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿਖੇ ਧੀਰ ਮੱਲ ਸਮੇਤ 22 ਭੇਖੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਜੀਆਂ ਲਗਾ ਲਈਆਂ। ਸੰਗਤਾਂ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਸਨ ਕਿ ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ ਕੌਣ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰੀ ਭਾਈ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਦਾ ਮਾਲ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਘੋਰ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਜਹਾਜ਼ ਸਹੀ-ਸਲਾਮਤ ਕਿਨਾਰੇ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ 500 ਮੋਹਰਾਂ ਭੇਟ ਕਰੇਗਾ।
ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ ਬਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਸੁੱਖਣਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ 22 ਮੰਜੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਅੱਗੇ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਮੋਹਰਾਂ ਰੱਖ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਅਸਲ ਭੇਟਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਨਾ ਕੀਤੀ।
ਸਾਚਾ ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ ਦਾ ਹੋਕਾ
ਜਦੋਂ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇੱਕ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਭੋਰੇ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਪੰਜ ਮੋਹਰਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀਆਂ। ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਬਚਨ ਕੀਤੇ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੁੱਖਣਾ ਪੂਰੀ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਜੇਕਰ ਬੇੜਾ ਪਾਰ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਬਚਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੂਰੀਆਂ 500 ਮੋਹਰਾਂ ਅਰਪਣ ਕਰੋ।
ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਭਾਈ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਕੋਠੇ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਅਤੇ ਪੱਲਾ ਫੇਰਦਿਆਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ: "ਸਾਚਾ ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ, ਸਾਚਾ ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ!" (ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ ਲੱਭ ਗਿਆ ਹੈ)।
ਖਿਮਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਜ
ਸੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਖੰਡੀ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਜੀਆਂ ਸਮੇਟ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਧੀਰ ਮੱਲ ਅਤੇ ਸ਼ੀਹੇਂ ਮਸੰਦ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੋਲੀ ਵੀ ਚਲਾਈ, ਪਰ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਮੂਰਤ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਇਆ। 'ਸਾਚਾ ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ' ਦਿਵਸ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦੀ ਪਰਖ, ਸਿਦਕ, ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਅਮਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
'ਸਾਚਾ ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ' ਦਿਵਸ ਕਿਉਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਅਗਲੇ ਗੁਰੂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਬਚਨ ਕੀਤੇ ਸਨ?
ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿਖੇ 22 ਮੰਜੀਆਂ ਕਿਉਂ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ?
ਭਾਈ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਨੇ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ?
ਭਾਈ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਨੇ ਕੋਠੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕੀ ਹੋਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ?
What's Your Reaction?
