'ਕੀ ਇਸਰੋ ਹੁਣ ਰਾਕੇਟ ਬਣਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ?': ਪੁਲਾੜ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲਾਮਬੰਦ ਹੋਏ ਮੁਲਾਜ਼ਮ
ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ (ਇਸਰੋ) ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ 9 ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਨੀਤੀ ਵਿਰੁੱਧ ਮੋਰਚਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਨ-ਸਪੇਸ (IN-SPACe) ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਬਿਆਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸਰੋ ਰਾਕੇਟ ਬਣਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਰੋਸ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਕੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਧਾਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਰਤੀ ’ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਅਸਰਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਮੰਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਸਪੇਸ ਰਿਸਰਚ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ’ (ਇਸਰੋ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੁਲਾੜ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਵਿਰੁੱਧ ਵੱਡਾ ਵਿਰੋਧ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੀਐੱਸਐੱਲਵੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇਸਰੋ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ 9 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਕੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ। ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਨਤਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਦਾਰਾ ਹੁਣ ਰਾਕੇਟ (ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ) ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰਣਨੀਤਕ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੇਂਦਰ (IN-SPACe) ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਗੋਇਨਕਾ ਦੇ ਉਸ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਰੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਾਂ ਪਬਲਿਕ ਸੈਕਟਰ ਅੰਡਰਟੇਕਿੰਗਜ਼ (PSUs) ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਛੋਟੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ (SSLV) ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਰਾਕੇਟਾਂ—ਪੀਐੱਸਐੱਲਵੀ (PSLV) ਅਤੇ ਐੱਲਵੀਐੱਮ-3 (LVM-3)—ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ।
ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੀਮਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਰੋ ਵਰਗੀ ਕੌਮੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਰਿਸਰਚ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਰਾਕੇਟ ਨਿਰਮਾਣ ਤੇ ਲਾਂਚ ਪੈਡਾਂ ਵਰਗੇ ਅਹਿਮ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟਾਂ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨਾ ਕੌਮੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ। ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸਰੋ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 120 ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਿਕਸਤ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਕੁਲਸ਼ੇਖਰਪੱਟਨਮ ਵਿਖੇ ਬਣ ਰਹੇ ਨਵੇਂ ਪੁਲਾੜ ਲਾਂਚ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣ ’ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਨਤਕ ਫੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰਣਨੀਤਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਤੋਂ ਵੰਡਣਾ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਇੰਸ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਸਰਕਾਰੀ ਭਰਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਸਮੁੱਚੀ ਨੀਤੀ, ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ 14,000 ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਤੁਰੰਤ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰੇ।
What's Your Reaction?
