ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ - Bhai Taru Singh Ji History in Punjabi - Didar Singh
Host:-
Didar Singh
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਲਾਸਾਨੀ ਦਾਸਤਾਨ: ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਅਤੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੀ ਖੋਪੜੀ ਰੰਬੇ ਨਾਲ ਲੁਹਾ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸ।
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਣਖ, ਗੈਰਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਸਿੱਖ ਦਾ ਸਿਰ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਹਨ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ। ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ-ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਦੇ 'ਬੰਦ-ਬੰਦ ਕਟਾਉਣ' ਅਤੇ 'ਖੋਪੜੀਆਂ ਲੁਹਾਉਣ' ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਸ ਜਜ਼ਬੇ ਦੀ ਜਿਊਂਦੀ-ਜਾਗਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹਨ।
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮੌਜੂਦਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਪੂਹਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਾਇਆ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਠ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਭੈਣ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰ-ਇਤਿਹਾਸ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ, ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਉੱਚੀ-ਸੁੱਚੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ।
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ
18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੀ ਅੱਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਪਾਏ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ-ਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਕੱਟਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਜਿਹੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਰਹਿ ਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ (ਕਿਰਤ ਕਮਾਈ) ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਨੇਕ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਦਸਵੰਧ ਕੱਢ ਕੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਭੁੱਖੇ-ਭਾਣੇ ਸਿੰਘਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੇ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆਏ ਹਰ ਲੋੜਵੰਦ ਲਈ ਲੰਗਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਹਰਭਗਤ ਨਿਰੰਜਨੀਆ ਦੀ ਮੁਖ਼ਬਰੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇਸ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਮੁਖ਼ਬਰ ਹਰਭਗਤ ਨਿਰੰਜਨੀਏ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਹਾਕਮ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੂਹਲਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰੀ ਬਾਗ਼ੀਆਂ (ਸਿੱਖਾਂ) ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮੁਖ਼ਬਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚੀ। ਪਿੰਡ ਵਾਸਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਛੁਡਵਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।
ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ
ਜਦੋਂ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਨੂਰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਲਾਲਚ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਖਸ਼ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗੀਰਾਂ ਤੇ ਐਸ਼ੋ-ਆਰਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪਰ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੜੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਸਾਡਾ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਜਾਨ ਨਾਲੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਪੂਰਨਿਆਂ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗੇ।"
ਕੇਸਾਂ ਸਮੇਤ ਖੋਪੜੀ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹੁਕਮ
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਨਿਡਰ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਰੋਲ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ 'ਤੇ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬੜੀ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੇਸ ਕੀ ਕੱਟੇਂਗਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੁੱਤੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲਾ ਕੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਅਖੀਰ, ਜੁਲਾਈ 1745 ਵਿੱਚ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਜੱਲਾਦ (ਮੋਚੀ) ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਹੀ ਰੰਬੇ ਨਾਲ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਜੱਲਾਦ ਨੇ ਬੜੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਕੇਸਾਂ ਸਮੇਤ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਦਾ ਅੰਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬੋਲ ਸੱਚ ਹੋਣਾ
ਇਸ ਲੂ ਕੰਡੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਲੌਕਿਕ ਕੌਤਕ ਵਾਪਰਿਆ। ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਬੰਨ੍ਹ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਦਰਦ ਨਾਲ ਤੜਫਣ ਲੱਗਾ। ਕੋਈ ਵੀ ਹਕੀਮ ਜਾਂ ਵੈਦ ਉਸਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਅਖੀਰ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਤੋਂ ਭੁੱਲ ਬਖਸ਼ਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਰਨ ਲਈ।
ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਸਦਾ ਪਿਸ਼ਾਬ ਉਤਰੇਗਾ। ਇੰਜ ਹੀ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਜੁੱਤੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੱਜਦੀ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬੋਲ ਸੱਚ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਪੀ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਿਊਂਦੇ ਜੀਅ ਹੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਗਿਆ।
ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਾਦਤ
ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਜੋ ਖੋਪੜੀ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲਗਭਗ 22 ਦਿਨ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ) ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗੁਰੂ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬਿਰਾਜੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਾਮ ਪੀ ਗਏ।
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਭਾਵੇਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ, ਕਿਰਤ ਕਮਾਈ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦ੍ਰਿੜ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਨੂੰ ਕੋਟਿ-ਕੋਟਿ ਪ੍ਰਣਾਮ।
Frequently Asked Questions
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੌਣ ਸਨ?
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?
ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਕੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ?
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਕਿਉਂ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ?
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਕਦੋਂ ਹੋਈ?
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਇਆ?
ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?
What's Your Reaction?
