ਕੌਣ ਫੜੇ ਬਾਂਹ: ਸਰਕਾਰੀ ਜਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ’ਚ ਗਵਾਚੇ ਐਵਾਰਡ; ਸਨਮਾਨਿਤ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਤੇ ਅਣਦੇਖੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ
ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉੱਘੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਚਾਂ ’ਤੇ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਐਵਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਨਾਮਵਰ ਗੁਣੀਜਨ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਣਦੇਖੀ, ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਹਾਲੀ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਲੇ ਜੂਝਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਨਮਾਨ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਬੇਹੱਦ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹਸਤੀਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਦਾ ਢੁਕਵਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਾਂ, ਸਨਮਾਨ ਪੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜੇ ਗਏ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ, ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਢਾਡੀਆਂ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਅੱਜ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਚਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਅਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਤੱਕ ਮਹਿਦੂਦ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਐਵਾਰਡ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣੀਜਨਾਂ ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਬਾਲਣ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਰਹੇ। 'ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾਚੇ ਐਵਾਰਡ' ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ ਕਿ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪੜਤਾਲੀਆ ਤੱਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸੂਬਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਅਜਿਹੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ, ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਛਾਣ ਦਿਵਾਈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਿਉਂ ਹੀ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਮੱਠੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਗ਼ੁਰਬਤ ਅਤੇ ਲਾਚਾਰੀ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਖ਼ਰੀਦਣ ਤੋਂ ਵੀ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਐਵਾਰਡ ਧੂੜ ਫੱਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਕਸਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਬਜਟ ’ਤੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਸਲ ਹੱਕਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਭੱਤਾ ਜਾਂ ਸਨਮਾਨ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਦਾ ਰਾਗ ਅਲਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਂ-ਬੱਧੀ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੂੜ-ਭਰੀਆਂ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਸਮੁੱਚਾ ਸਮਾਜ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਰਗ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਐਵਾਰਡ ਵੰਡ ਕੇ ਡੰਗ ਟਪਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰੇ। ਇਸ ਨੀਤੀ ਤਹਿਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹਸਤੀਆਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਭਰ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ, ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਵੇਲੇ ਤੁਰੰਤ ਵਿੱਤੀ ਇਮਦਾਦ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਰਮਾਏ ਨੂੰ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਗਵਾਚਣ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
What's Your Reaction?
