ਜਦੋਂ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ- 'ਜੇ ਡੀਲ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ'
ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਏ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿਵਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ (Indo-US Nuclear Deal) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਖੁਲਾਸਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਤਤਕਾਲੀਨ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ (ਸਿਆਸੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ) ਵਰਗੇ ਅਤਿ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਾਰਟੀਆਂ (ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਦਲ) ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਵਿਰੋਧ ਦਰਮਿਆਨ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਡੀਲ ਸਿਰੇ ਨਾ ਚੜ੍ਹੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦੇਣਗੇ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ (Dr. Manmohan Singh) ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤ, ਸੰਜੀਦਾ ਅਤੇ ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਹੋਏ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ (Nuclear Deal) ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੋੜ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਤੱਕ ਨੂੰ ਦਾਅ 'ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖੁਲਾਸੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਡਾ. ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਦੋ-ਟੁੱਕ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਡੀਲ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ।
ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਖਰਾਂ 'ਤੇ ਸੀ ਜਦੋਂ ਯੂਪੀਏ-1 (UPA-I) ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਰਹੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਦਲਾਂ (Left Parties) ਨੇ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤਾ ਸਹੀਬੱਧ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਡੇਗ ਦੇਣਗੇ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਕਈ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਡਰੋਂ ਇਸ ਡੀਲ ਨੂੰ ਟਾਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿੜ ਰੁਖ਼ ਅਪਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ।
ਸਿਆਸੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਉਹ ਪਲ: ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਕਦਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ 'ਸਿਆਸੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ' (Political Suicide) ਕਰਨ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣਾ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਣਗੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਅੜਿੱਗੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ਹਾਈਕਮਾਂਡ ਨੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਡੀਲ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਦਲਾਂ ਨੇ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘਟਨਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੋੜ-ਤੋੜ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਖੁਲਾਸੇ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਯੂਪੀਏ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਿਆਸੀ ਡਰਾਮੇ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
What's Your Reaction?
