ਅਮਰੀਕਾ-ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ: ਕੀ ਲੇਬਨਾਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਪੇਚਾ ਸੁਲਝੇਗਾ?
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੂਟਨੀਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਸ਼ੰਕੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ 'ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵਾ ਸਾਬਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਬਲਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇ।
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਰੂਦ ਦੀ ਮਹਿਕ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮੋੜ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਧੁੰਦਲੀ ਜਿਹੀ ਕਿਰਨ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਿੱਧੀ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਵਾਰਤਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਫਲ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੂਟਨੀਤਕ ਰਸਮ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ?
ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ: ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਈ ਮੱਧਸਥ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਇਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਹਮਲਾਵਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇਵੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਰਾਨੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੱਖੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੇਵਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਹਨ।
ਲੇਬਨਾਨ ਦਾ ਪੇਚਾ: ਇਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਲੇਬਨਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਹਮਲੇ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਰਾਨ ਲਈ ਲੇਬਨਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਬੈਰੂਤ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਮਾਸੂਮਾਂ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਵਹੇਗਾ, ਉਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਇਰਾਨੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ।
ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਕੇ ਗਏ ਫੰਡ: ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਕੰਧ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਰਾਨ ਨੇ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਕੇ ਗਏ (Withheld) ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦੇ ਇਰਾਨੀ ਫੰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨੇ ਹੋਣਗੇ। ਇਰਾਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ‘ਸਿਆਸੀ ਹਥਿਆਰ’ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਆਰਥਿਕ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਇਰਾਨੀ ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਪ੍ਰਤੀ ਭਰੋਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਟ ਦੀ ਤਸਵੀਰ: ਅਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦੇ ਕਿ ਇਸ ਸਿਆਸੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਆਇਆ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤ 'ਤੇ ਹੋਏ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 13 ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜੰਗ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ 'ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
What's Your Reaction?
