ਮਾਫ਼ੀ: ਦਿਲਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਹੌਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨੁਸਖਾ
ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਦੁਖਾਇਆ ਵੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਆਸਰੇ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਓ। ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਜਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਠਾਰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਲੱਗੇ ਸਭ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਿੱਲ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੌਵੋ, ਦੇਖਿਓ ਫਿਰ ਨੀਂਦ ਕਿੰਨੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ
ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣੀ ਤੇ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੌਖੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਨੇ, ਪਰ ਸੱਚ ਜਾਣਿਓ, ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਤਾਂ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ਪਰ ਮਨ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ ਛੇੜਦੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਅਸੀਂ ਗੁੱਸੇ, ਗਿਲੇ ਤੇ ਸ਼ਿਕਵਿਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਪੰਡ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁੱਸਾ ਰੱਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸਲ 'ਚ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਉਦਾਹਰਣ ਨਾਲ ਸਮਝੋ— ਮੰਨ ਲਓ ਤੁਸੀਂ ਬਾਜ਼ਾਰੋਂ ਆਲੂ ਖਰੀਦੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਲਿਆ ਕੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਥੈਲੇ 'ਚ ਪਾ ਕੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਟੰਗ ਲਿਆ। ਦੋ ਦਿਨ ਲੰਘੇ, ਚਾਰ ਦਿਨ ਲੰਘੇ... ਉਹ ਆਲੂ ਗਲਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਉਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਬਦਬੂ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਹੁਣ ਸੋਚੋ, ਉਸ ਬਦਬੂ ਨਾਲ ਕੌਣ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਉਹ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਜਿਸਨੇ ਆਲੂ ਵੇਚੇ ਸੀ? ਨਹੀਂ! ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤੁਸੀਂ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਲੇ-ਸੜੇ ਆਲੂਆਂ ਦਾ ਭਾਰ ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 'ਨਫ਼ਰਤ' ਤੇ 'ਗੁੱਸਾ' ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਗਲੇ ਹੋਏ ਆਲੂਆਂ ਵਰਗੇ ਹੀ ਨੇ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲ 'ਚ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਾਂਗੇ, ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਅੰਦਰ ਹੀ ਗੰਧਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ 'ਚ ਮਾਫ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ:
ਆਮ ਘਰਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲੈ ਲਓ। ਕਈ ਵਾਰ ਦੋ ਸਕੇ ਭਰਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਾਲੀ 'ਚ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਟੋਟੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਪਿੱਛੇ ਬੋਲਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਕੰਧਾਂ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ, ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਘੁਮਾ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ? ਅੰਦਰੋਂ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿਆਰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਸ ਇੱਕ "ਹਉਮੈ" (Ego) ਦੀ ਕੰਧ ਹੈ ਜੋ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਕੋਈ ਇੱਕ ਜਣਾ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ ਕਹਿ ਦੇਵੇ— "ਚੱਲ ਛੱਡ ਵੀਰੇ, ਮਿੱਟੀ ਪਾ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ", ਉਸੇ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰ ਤੋਂ ਮਨਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਵੀ ਲਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਫ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਕਤ ਹੈ:
ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਨੂੰ ਵਹਿਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਵਾਂਗੇ ਜਾਂ ਅਗਲਾ ਬੰਦਾ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਯਾਰੋ, ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਾਫ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ 'ਜਿਗਰਾ' ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੰਦਾ ਕਦੇ ਮਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਾੜਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਠੀਕ ਸੀ, ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਅਗਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਏਨਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ 'ਅੱਜ' ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਸਕੂਨ, ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਅਗਲੇ ਦੇ ਹੱਥ 'ਚ ਕਿਉਂ ਦੇਈਏ?
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ:
ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੀ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੈ— "ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ"। ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਕਰ ਬੈਠਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਖੁਦ ਨੂੰ ਕੋਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। "ਕਾਸ਼! ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਆਹ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ", "ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਸਭ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ"—ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਇਨਸਾਨ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਗਲਤੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਝ ਓਨੀ ਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਦ 'ਤੇ ਤਰਸ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ ਤਾਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕੋਗੇ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ ਨਫ਼ਰਤਾਂ ਪਾਲਣ ਲਈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਹਰ ਨਿੱਕੀ-ਮੋਟੀ ਗੱਲ ਦਿਲ 'ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਹੱਸਣ-ਖੇਡਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਕਿੱਥੋਂ ਕੱਢਾਂਗੇ? ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਬੱਧੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਗਲੇ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂਹਾਨੀ ਸਕੂਨ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੋਚੋ, ਜੇ ਰੱਬ ਸਾਡੀਆਂ ਏਨੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਬਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਾਨੂੰ ਨਵਾਂ ਦਿਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੌਣ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ?
ਸੋ, ਅੱਜ ਇੱਕ ਵਾਅਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਕਰੋ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਦੁਖਾਇਆ ਵੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਆਸਰੇ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਓ। ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਜਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਠਾਰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਲੱਗੇ ਸਭ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਿੱਲ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੌਵੋ, ਦੇਖਿਓ ਫਿਰ ਨੀਂਦ ਕਿੰਨੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
What's Your Reaction?
